Nền kinh tế giống như một cỗ máy vận bởi hệ thống hoạt động, phân phối và tiêu thụ hàng hóa; và để nền kinh tế này được vận hành ổn định, tránh bẫy suy thoái hay lạm phát phi mã, Chính phủ luôn cần đến những công cụ để điều tiết nền kinh tế. Trong số đó, chính sách tiền tệ và tài khóa là hai công cụ điều hành kinh tế quan trọng nhất.
Mục tiêu chung
Chính sách tiền tệ và Chính sách tài khóa được xem là đòn bảy giúp các nhà hoạch định chính sách:
- Ổn định giá trị đồng tiền
- Giảm thất nghiệp
- Tăng trưởng nền kinh tế bền vững
Mặc dù, cả 2 công cụ đều hướng tới một mục tiêu chung, tuy nhiên chúng lại có bản chất, chủ thể thực hiện và cách thức vận hành hoàn toàn khác biệt.
1. Chính sách tiền tệ (Monetary Policy)
Chủ thể thực thi: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV)
SVB điều hành cung tiền (M) và lãi suất (i) nhằm kiểm soát:
- Lạm phát
- Việc làm
- Dòng tiền,
- Tỷ giá hối đoái (gián tiếp)
Công cụ (Instruments)
- Nghiệp cụ thị trường mở (Open Monetary Operation - OMO)
Mua giấy tờ có giá → ↑ cung tiền
Bán giấy tờ có giá → ↓ cung tiền
- Lãi suất (Interest Rate)
↑ Lãi suất → ↓ cung tiền
↓ Lãi suất → ↑ cung tiền
- Tỷ lệ dự trữ bắt buộc (Required Rate of Return - RRR)
↑ RRR → ↓ cung tiền
↓ RRR → ↑ cung tiền
Tác động tới Nền kinh tế
Hình 1: Cơ chế vận hành của chính sách tiền tệ tác động tới nền kinh tế
2. Chính sách tài khóa (Fiscal Policy)
Chủ thể thực thi:
Chính Phủ phối hợp Bộ Tài Chính đưa ra quyết sách về thu/chi ngân sách và chi tiêu công, để:
- Thúc đẩy tăng trưởng
- Tạo việc làm
- Ổn định giá cả - Kiểm soát lạm phát
- Giảm bất bình đẳng trong xã hội
- Đảm bảo tài chính công bền vững
Công cụ (Instruments)
- Chi tiêu Chính phủ (G):
↑ G → ↑ cung tiền (AD)
↓ G → ↓ cung tiền (AD)
- Thuế (T):
↑ T → ↓ Thu nhập khả dụng (Income) → ↓ cung tiền (AD)
↓ T → ↑ Thu nhập khả dụng (Income) → ↑ cung tiền (AD)
- Chuyển giao (Transfers):
Chi trả không đổi lại (trợ cấp, an sinh xã hội, lương hưu,...)
Tác động tới Nền kinh tế
Hình 2: Cơ chế vận hành của chính sách tài khóa tác động tới nền kinh tế
Vì sao bất cứ ai cũng nên hiểu các chính sách này?
Hiểu về Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa có thể ảnh hưởng tới:
- Lãi suất tiết kiệm.
- Thị trường chứng khoán.
- Trái phiếu.
- Bất động sản.
- Tỷ giá.
- Giá vàng.
Vậy nên, hiểu về nó có thể xem là chìa khóa để bạn tự bảo vệ tài sản, tối ưu hóa đầu tư và nắm bắt các cơ hội nghề nghiệp.
Kết luận
Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai công cụ quan trọng giúp các nhà hoạch định chính sách điều hành nền kinh tế. Mặc dù được thực hiện bởi các cơ quan khác nhau và sử dụng những công cụ khác nhau, cả hai đều hướng tới mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Đối với nhà đầu tư cá nhân riêng và tất cả mọi người nói chung, việc hiểu cách các chính sách này vận hành không chỉ giúp theo dõi nền kinh tế tốt hơn mà còn hỗ trợ đánh giá cơ hội và rủi ro trên thị trường tài chính.
