Khi gửi tiết kiệm ngân hàng, lãi suất luôn là yếu tố được quan tâm hàng đầu. Hầu hết chúng ta đều quen thuộc với quy luật: kỳ hạn gửi càng dài, lãi suất càng cao.
Tuy nhiên, vì sao cùng một số tiền gửi, nếu bạn chọn kỳ hạn 1 tháng, 6 tháng hay 12 tháng, mức lãi suất tiết kiệm có thể khác nhau như vậy? Đây là câu hỏi mà có lẽ khá nhiều người quan tâm.
Trong bài viết này, hãy cùng FinPoint tìm hiểu nguyên nhân đằng sau chính sách lãi suất của các ngân hàng, từ đó giúp bạn lựa chọn kỳ hạn tối ưu và phù hợp nhất với mục tiêu tài chính cá nhân.
Kỳ hạn gửi tiết kiệm là gì?
Kỳ hạn gửi tiết kiệm là khoảng thời gian bạn cam kết gửi tiền tại ngân hàng để nhận lãi. Trong thời gian này, ngân hàng được quyền sử dụng khoản tiền đó để phục vụ hoạt động kinh doanh như cho vay, đầu tư hoặc cân đối nguồn vốn.
Thông thường, sẽ có các kỳ hạn như:
- Kỳ hạn 1 tháng,
- Kỳ hạn 3 tháng hoặc 5 tháng,
- Kỳ hạn 6 - 12 tháng,
- Kỳ hạn trên 12 tháng
Bảng so sánh lãi suất gửi tiết kiện online tại các Ngân hàng (FinPoint tổng hợp)
Tại sao kỳ hạn dài thường có lãi suất cao hơn?
1. Vì ngân hàng được sử dụng vốn trong thời gian dài hơn
Vì khi bạn gửi tiền vào Ngân hàng, họ sẽ được toàn quyền sử dụng để phục vụ hoạt động kinh doanh như cho vay, đầu tư. Như vậy, khi bạn gửi tiền kỳ hạn dài, ngân hàng có thể chủ động hơn trong việc sử dụng nguồn vốn đó.
Ví dụ, nếu bạn gửi tiền trong 12 tháng, ngân hàng biết rằng khoản tiền này sẽ tương đối ổn định trong một năm. Nhờ vậy, họ có thể dùng nguồn vốn này để cho vay trung và dài hạn, hoặc lên kế hoạch kinh doanh hiệu quả hơn.
Và ngược lại, nếu bạn chỉ gửi kỳ hạn 1 tháng, ngân hàng không chắc sau 1 tháng bạn có tiếp tục gửi hay rút tiền ra. Vì nguồn vốn ngắn hạn kém ổn định hơn, ngân hàng thường không cần trả mức lãi quá cao.
2. Vì người gửi phải đánh đổi tính thanh khoản
Thanh khoản là khả năng chuyển tài sản thành tiền mặt nhanh chóng mà không bị giảm giá trị tài sản. Và khi bạn gửi tiết kiệm có kỳ hạn, thì việc rút tiền trước kỳ hạn sẽ khiến bạn mất toàn bộ hoặc một phần số tiền lãi trước đó.
Với kỳ hạn dài, nếu cần tiền gấp và phải rút trước hạn, bạn có thể không được hưởng mức lãi suất ban đầu, mà thường chỉ được tính theo lãi suất không kỳ hạn, thấp hơn rất nhiều. Vì vậy, lãi suất cao hơn ở kỳ hạn dài có thể được xem là phần “bù đắp” cho việc bạn chấp nhận khóa tiền lâu hơn và giảm tính linh hoạt trong sử dụng vốn.
Ví dụ, nếu bạn gửi 100 triệu đồng kỳ hạn 12 tháng với lãi suất cố định, nhưng sau 3 tháng cần rút tiền để chi tiêu gấp, bạn có thể mất phần lớn tiền lãi từ mức lãi suất kỳ hạn ban đầu. Đây là lý do không nên dồn toàn bộ tiền nhàn rỗi vào một kỳ hạn dài nếu bạn chưa có quỹ khẩn cấp.
Tham khảo thêm: Làm sao để biết nên dành bao nhiêu cho quỹ khẩn cấp?
3. Vì ngân hàng có chiến lược huy động vốn riêng
Lãi suất tiết kiệm không chỉ phụ thuộc vào thời gian gửi, mà còn phụ thuộc vào nhu cầu vốn của mỗi ngân hàng và bối cảnh thị trường tại thời điểm huy động.
Nếu một ngân hàng đang cần nguồn vốn trung và dài hạn, họ có thể nâng lãi suất ở các kỳ hạn 6 tháng, 12 tháng hoặc 24 tháng để thu hút người gửi tiền. Ngược lại, nếu ngân hàng đang dư thanh khoản, lãi suất có thể không tăng nhiều dù kỳ hạn dài hơn.
Ngoài ra, trong từng giai đoạn chu kỳ của nền kinh tế, mặt bằng lãi suất cũng thay đổi theo chính sách tiền tệ, lạm phát, nhu cầu tín dụng và cạnh tranh giữa các ngân hàng. Vì vậy, không phải lúc nào kỳ hạn dài cũng chắc chắn có lãi suất cao nhất, nhưng về nguyên tắc, kỳ hạn dài thường được trả lãi cao hơn để bù cho thời gian cam kết vốn dài hơn.
Cách chọn kỳ hạn phù hợp với mục tiêu tài chính cá nhân
Thực tế, không có một kỳ hạn gửi tiết kiệm nào phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là bạn cần chọn kỳ hạn dựa trên mục đích sử dụng khoản tiền của bạn trong tương lai.
Nếu đó là tiền dự phòng khẩn cấp, bạn nên ưu tiên kỳ hạn ngắn khoảng từ 1 tháng đến 3 tháng hoặc chia nhỏ thành nhiều sổ tiết kiệm. Điều này giúp bạn bảo đảm tính linh hoạt khi cần tiền gấp dúng với mục tiêu sử dụng quỹ khẩn cấp của mình.
Nếu đó là tiền tích lũy cho mục tiêu trong 6–12 tháng tới, chẳng hạn học phí, thi cử, du lịch, mua xe hoặc sửa nhà, bạn có thể chọn kỳ hạn tương ứng với thời điểm cần dùng tiền.
Nếu đó là khoản tiền nhàn rỗi dài hạn, chưa có kế hoạch sử dụng cụ thể, bạn có thể cân nhắc kỳ hạn dài để tận dụng mức lãi suất tiết kiệm tốt hơn. Tuy nhiên, nên nhớ bạn vẫn nên chia nhỏ thành khoản nhỏ để nếu trong trường hợp có những vấn đề bất ngờ xảy ra cần dùng tới, bạn cũng sẽ mất phần lãi ít nhất có thể.
Kết luận
Kỳ hạn ảnh hưởng đến lãi suất tiết kiệm vì nó liên quan trực tiếp đến thời gian ngân hàng được sử dụng vốn, mức độ ổn định của nguồn tiền và tính thanh khoản của người gửi.
Vì vậy, trước khi gửi tiết kiệm ngân hàng, hãy tự hỏi: "Đây là khoản tiền gì? Kế hoạch sử dụng nó như thế nào?". Khi trả lời được câu hỏi đó, bạn sẽ dễ chọn kỳ hạn gửi tiết kiệm phù hợp hơn, vừa đảm bảo an toàn, vừa tối ưu được tiền lãi.
